naslov geovizija vijesti

JUŽNA EVROPA I EVROPSKO SREDOZEMLJE

Društvenogeografske odlike

07/10/2020
#južnaevropa #evropskosredozenlje #društvenogeografske odlike

Piše: Kulašin Enisa

Društvenogeografske odlike

Regija Južna Evropa je relativno gusto naseljen dio evropskog kontinenta (oko 100 st/km²). Najgušće su naseljena priobalna područja i plodne nizije u dolinama rijeka. Od perioda velikih kolonijalnih osvajanja Južna Evropa postaje emigracioni prostor.

Stanovništvo se zbog teških životnih uvjeta, izazvanih ekonomskom krizom i nedemokratskom vlašću, iseljava u Ameriku i Australiju.

Kraljevine Španija i Portugal formiraju kolonijalna carstva u Srednjoj i Južnoj Americi, što izaziva snažan emigracioni val prema tom dijelu Novoga svijeta. Italijani, Grci i Hrvati emigriraju i prema Sjevernoj Americi I Australiji.

Danas je većina država regije u članstvu Evropske unije, što im je pomoglo da riješe brojne ekonomske probleme kao I problem trajnog odseljenja stanovništva

Uspostavljanjem bezviznog režima unutar Evropske unije, stanovništvo sa slabije razvijenog juga odlazi prema visokorazvijenim državama zapadne i srednje Evrope, ali je i taj vid migracija sve slabije izražen.

Većina država su prošle demografsku tranziciju, zbog čega je prirodni priraštaj u većini zemalja izrazito nizak. Italija, Hrvatska, Grčka i Rumunija imaju negativan prirodni priraštaj, dok je Albanija sa prirodnim priraštajem od 10‰, država sa najvišim prirodnim priraštajem u Evropi.

U etničkom smislu to je šarolik prostor. Dominiraju skupine romanskih i južnoslavenskih naroda. Pirinejski i Apeninski poluotok naseljavaju Portugalci, Španci, Italijani, Sicilijanci, Sardinjani i San Marinci, koji pripadaju romanskoj skupini naroda. Ovoj skupini pripadaju i Rumuni koji žive na istoku Balkanskog poluotoka. Balkanski poluotok pored Hrvata, Bošnjaka, Srba, Makedonaca, Crnogoraca i Bugara, koji čine skupinu južnoslavenskih naroda, naseljavaju i Albanci i Grci koji pripadaju zasebnim skupinama indoevropskih naroda. Na sjeveru Pirinejskog poluotoka žive Baski koji kao i Maltežani ne pripadaju skupini indoevropskih naroda. Baskijski jezik se smatra najstarijim evropskim jezikom.

Stanovništvo Pirinejskog i Apeninskog poluotoka uglavnom pripada rimokatoličkoj crkvi, dok je religijska struktura stanovništva Balkanskog poluotoka šarolika. Zapadne dijelove uglavnom naseljavaju katolici, a istok pravoslavni vjernici. Balkanski poluotok naseljavaju i muslimani, koji se smatraju jedinim autohtonim muslimanima Evrope.

"

U pogledu privredne razvijenosti postoje velike razlike između južnoevropskih država. Najrazvijenije su članice Evropske unije koje predvodi Republika Italija. S druge strane su bivše jugoslavenske republike, danas samostalne države, koje imaju velike privredne probleme koji su vezani za nedavna ratna dešavanja, ali i za process ekonomske tranzicije (prelazak sa socijalističkih na kapitalističke društvene odnose) koji u ovim državama nije završen. Njihov cilj je također članstvo u Evropskoj uniji. Da bi to ostvarile neophodno je da ispune čitav niz ekonomskih, političkih i socijalnih uvjeta.

U državama Evropske unije poljoprivredna proizvodnja je intenzivna. Koriste se savremene metode obrade zemljišta i uzgoja bilja. Stakleničkim uzgojem I navodnjavanje metodom “kap po kap” značajno je smanjen problem nedostatka vode potrebne za navodnjavanje. Priobalje je okrenuto uzgoju suptropskih kultura: masline, vinove loze, agruma, ali i povrtlarskih kultura, prije svega paradajza. Povoljnim kreditima dodatno se stimulišu poljoprivrednici koji se sve više okreću i organskom uzgoju poljoprivrednih kultura. U unutrašnjosti, iako tlo nije tako plodno, veliki je udio poljoprivrednog stanovništva. Uzgaja se krompir, žitarice, mahunarke. U planinskim područjima tradicionalno je razvijeno nomadsko stočarstvo, prije svega uzgoj ovaca i koza.

Industrijski razvoj juga Evrope je kasnio za zapadnoevropskim. Iako je veći dio regije mlađeg postanka, većina država ima rudna nalazišta (uglja, željezne rude, boksita, olova, cinka), ali ona nisu dovoljna zbog čega je industrija bazirana na uvozu sirovina. Stepen privredne razvijenosti zemalja regije najbolje se ogleda kroz udio zaposlenog stanovništva u tercijarnom sektoru, gdje prednjače Italija i Španija.

Turizam je najznačajnija djelatnost tercijarnog sektora najrazvijenijih država regije. Italija, Španija i Grčka se nalaze u grupi najvećih turističkih sila Evrope. S druge strane Albanija, Bosna I Hercegovina i Crna Gora zbog brojnih društvenih problema, nisu iskoristile svoje odlične prirodnogeografske preduvjete za razvoj ove važne privredne djelatnosti.

"